いい聞き手とは？

สวัสดีค่า หลังจากดองบล็อกไว้นาน (อีกแล้วT_T) วันนี้จะมาเขียนเรื่องใหม่ค่ะ

คาบนี้เรื่องที่ได้เรียนคือเรื่องการเป็นผู้ฟังที่ดีค่ะ หรือภาษาญี่ปุ่นคือ  いい聞き手

การสนทนาในภาษาญี่ปุ่นนั้นจะมีสิ่งหนึ่งที่เรียกได้ว่าเป็นเอกลักษณ์ของภาษาญี่ปุ่นเลย คือสิ่งที่เรียกว่า あいづちค่ะ あいづちก็คือการโต้ตอบสิ่งที่อีกฝ่ายพูดมาค่ะ

การโต้ตอบบทสนทนาของคนญี่ปุ่นถูกเปรียบเปรยว่าเหมือนการทำขนมโมจิ ตามรูปข้างล่างนี้ค่ะ 

 (จริงๆก็เหมือนการตำข้าวของบ้านเราเนอะ555555)

การตำแป้งโมจิ ทั้งสองคนจะต้องผลัดกันตำลงมาเรื่อยๆเพื่อให้แป้งกลายเป็นเนื้อเดียวกัน

การสนทนาของญี่ปุ่นก็เช่นกันค่ะ ไม่ว่าอีกฝ่ายจะพูดอะไรมา เราจะต้องแสดงรีแอคชั่นหรือความรู้สึกต่อประโยคนั้นว่าเรารับรู้ เราฟังอยู่นะ ซึ่งあいづちนี่แหละค่ะที่เป็นตัวแสดงให้เห็นว่าเราเป็นผู้ฟังที่ดี และมีการตอบโต้กับคู่สนทนามากแค่ไหน

เกริ่นเสร็จแล้วมาเข้าเรื่องกันเลย เย้!!

กิจกรรมครั้งนี้เกี่ยวข้องกับあいづちค่ะ โดยในคาบอ.จะให้สังเกตあいづちของตัวเราเอง เพื่อน รุ่นพี่ หรือของคนญี่ปุ่นว่าเรามีการใช้あいづちอย่างไรและใช้กันถูกต้องหรือไม่

ซึ่งผลจากการเรียนญี่ปุ่นมาหลายปีทำให้มีการใช้สำนวนหลายคำเหมือนคนญี่ปุ่น แต่ก็ยังไม่ได้ใช้บ่อยเท่าคนญี่ปุ่น

อ.จึงให้แบบฝึกเสริมมาทำเกี่ยวกับเรื่องあいづちค่า

และการบ้านครั้งนี้ก็คือสังเกตการใช้あいづちที่คนญี่ปุ่นใช้จริงๆโดยการฟังเรดิโอของญี่ปุ่นค่ะ

รายการที่เราได้ฟังเป็นของช่อง TBSラジオค่ะ ชื่อรายการ 安住紳一郎の日曜天国 ซึ่งมีผู้ดำเนินรายการหลักคือ อาซึมิซังค่ะ โดยในรายการจะมีผู้ช่วยผู้หญิงอีกคนจัดรายการด้วยค่ะ

(สามารถเข้าไปฟังได้ที่เว็บนี้เลยค่า https://radiocloud.jp/archive/nichiten แต่ต้องสมัครสมาชิกก่อนน้า)

เรื่องแรกที่เราเลือกฟังคือเรื่อง 「忘れられないあの言葉―十年後の私（卒業文集）―」

รายการจัดวันที่ 2013年2月10日

ผู้ฟังได้ส่งเรื่องเล่าเข้ามาว่าเธอขาดเรียนในวันจบการศึกษา อ.ที่ปรึกษาจึงเขียนคำกล่าวอำลาวันจบให้แทน คำกล่าวที่ว่าคือตัวฉันในอีก10ปี ซึ่งคำพูดที่อ.ใช้นั้นฟังดูเป็นภาษาที่สวยเกินกว่าเด็กจะใช้ และถึงแม้ว่าเธอจะไม่ได้โตขึ้นเป้นแบบนั้นแต่ก็ยังจำคำกล่าววันนั้นที่อ.คิดให้ไว้ได้อยู่ หลังจากนั้นอาซึมิซังจึงเล่าประสบการณ์ที่ไปเจอมาคล้ายๆกัน คือเขาได้ไปยืนอ่านคำขอพรของเด็กๆที่สถานรับเลี้ยงเด็ก ซึ่งการใช้คำในใบขอพรนั้นบางแผ่นก็ดูใช้คำที่เป็นผู้ใหญ่เกินไป อาซึมิซังจึงคิดว่าอ.น่าจะเขียนด้วยบางส่วน (เนื้อหาที่เล่านี้ก็สอดคล้องกับเรื่องที่ผู้ฟังส่งมา)

เรื่องที่สองคือเรื่อง 「一度はやってみたいこと―テープカットがしたい―」

รายการจัดวันที่ 2013年6月2日

เรื่องนี้ผู้ฟังส่งจดหมายมาว่าสิ่งที่อยากทำสักครั้งชีวิตคือการได้เป็นคนตัดริบบิ้นเปิดงาน หลังจากนั้นอาซึมิซังก็ได้พูดถึงการตัดริบบิ้นว่าคนที่จะตัดได้เนี่ย ส่วนใหญ่ก็จะต้องเป็นคนใหญ่คนโตอะไรประมาณนี้แหละเนอะ แถมต้องรู้จังหวะในการตัดริบบิ้นพวกนี้อย่างดี

เรื่องที่สามคือ 「英語と私―native→negative―」รายการจัดวันที่ 2012年8月26日

เรื่องนี้ผู้ฟังส่งจดหมายมาเล่าเรื่องการใช้ภาษาอังกฤษผิดคำจึงทำให้ความหมายเปลี่ยน โดยคนเล่าเล่าว่าอ.ของเธอตั้งใจจะทำวีดีโอแนะนำเป็นภาษาอังกฤษ แต่ในเทปที่ถ่ายไปดันพูดคำว่า native ผิดเป็นคำว่า negative หมดทุกคำ จึงทำให้ต้องถ่ายวีดีโอใหม่อีกรอบ 

จากการได้ฟังทั้งสามเรื่องแล้วนั้น สังเกตได้ว่าผู้ช่วยจะโต้ตอบทันทีที่อาซึมิซังพูดจบประโยคเพื่อแสดงความคิดเห็นและความรู้สึกต่อเรื่องที่อ่านหรือเล่า เช่น 面白いですね　、なるほどね、やりすぎでしょ、そうですねー

ซึ่งสำนวนที่ผู้ช่วยมักใช้บ่อยๆเลยคือ うん、はい、えー、และการหัวเราะ เพื่อแสดงถึงการ follow เนื้อหาที่ฟังอยู่

การใช้ระดับภาษาหลักๆก็จะเป็นรูปสุภาพ แต่ก็มีบ้างที่ใช้รูปธรรมดา เช่น うんหรือ なるほどね เหมือนกับของคนญี่ปุ่นที่อ.ให้ลองสังเกตในห้อง

นอกจากรายการเรดิโอที่อ.ให้ฟังแล้ว เราได้สังเกตรายการเรดิโออีกรายการมาด้วยค่ะ

ปกติเราจะฟังรายการเรดิโอของไอดอลอยู่ทุกอาทิตย์ พออ.บอกให้ไปสังเกตการใช้あいづちรอบนี้เลยตั้งใจฟังเป็นพิเศษเลย555555

คนจัดรายการมีสองคน คือไดจังกับยูยะ เมมเบอร์วง Hey! Say! JUMP ค่ะ ซึ่งในรายการไดจังกับยูยะก็จะอ่านจดหมายที่แฟนๆรายการส่งมา รวมถึงมีคอนเนอร์ต่างๆที่ให้แฟนๆส่งจดหมายเข้ามาร่วมสนุกหรือเล่าเรื่องได้ค่ะ เทปที่เราฟังเป็นของวันศุกร์ที่ 14 เม.ย.60 ด้านล่างนี้เลยค่า

https://www.youtube.com/watch?v=IjvBwy3tblE&feature=youtu.be

Credit : Yume Tan

พอลองสังเกตแล้วก็พบว่าสำนวนที่ทั้งสองคนจะพูดบ่อยๆตอนฝั่งอีกฝ่ายพูดคือ うんうん、ねー、へー、そうですねー、การหัวเราะ เหมือนกับที่อ.ได้ลองให้ฟังในห้องและให้ลองฟังเป็นการบ้านเป๊ะเลย แสดงให้เห็นว่าあいづちเหล่านี้เป็นสิ่งที่คนญี่ปุ่นใช้บ่อยจริงๆ 

เราเคยฟังรายการเรดิโอที่มีคนจัดรายการคนเดียว (เป็นรายการเรดิโอของไอดอลนี่แหละค่ะ5555) โดยเมมเบอร์จะเวียนมาจัดอาทิตย์ละคน ซึ่งก่อนหน้านี้ปกติจะจัดสองคน ตอนฟังเรดิโอตอนจัดคนเดียวก็แอบรู้สึกว่ามันไม่สนุกเท่าตอนจัดสองคน ยิ่งกลับไปฟังเทปเก่าๆตอนที่จัดสองคนมันสนุกและตลกกว่ามากๆ ทั้งสองคนจะรับส่งมุกกัน มีเสียงหัวเราะตลอดรายการ ทำให้คนฟังสนุกไปด้วย ตอนนี้พอลองมาคิดดูแล้ว การมีあいづちมันก็ทำให้การสนทนามีความสนุกมากขึ้นจริงๆ สุดท้ายไม่รู้ว่ารายการไปเจอคอมเมนท์ของแฟนๆหรือยังไง ตอนนี้รายการมีการปรับหลายๆอย่างและเปลี่ยนเป็นจัดสองคนเหมือนเดิมแล้ว เย้!!^^

จริงๆก็รู้สึกว่าตัวเองฟังเรดิโอมาเยอะมากกกกกกก ตั้งแต่ตอนที่ยังฟังภาษาญี่ปุ่นไม่ออกจนถึงตอนนี้ เจอการใช้あいづちมาตลอด แต่ก็ยังไม่ได้ใช้บ่อยแบบคนญี่ปุ่น น่าจะเป็นเพราะรับแต่ input ไม่ค่อยได้ output เท่าไหร่555555 หลังจากนี้จะพยายามใช้あいづちให้มากขึ้นค่ะ

เรื่องการใช้あいづちของคนญี่ปุ่น นอกจากที่จะเจอในบทสนทนาแล้ว เราแอบรู้สึกว่ามันเป็นอะไรที่ลงลึกไปในนิสัยคนญี่ปุ่นไปเลย อย่างเช่น การตอบเมล์ของญี่ปุ่นที่จะต้อง 返事อีกฝ่ายทุกครั้ง หรือการรีแอคชั่นหลายๆอย่าง ที่บางครั้งก็ดูoveracting เกินไป (ไม่รู้ว่าอันนี้นับเป็นあいづちด้วยมั้ยนะ) และในจุดนี้ก็เป็นสิ่งที่เราเชื่อคนเรียนญี่ปุ่นทุกคนจะเป็นคือการ返事หรือreactingกับคำพูดของฝ่ายตรงข้าม ตอนแรกเราก็ไม่ได้รู้สึกอะไร จนมาลองสังเกตบทสนทนาของตัวเองในไลน์หรือแชทเฟซบุ๊ค เวลาคุยกับเพื่อนที่เรียนญี่ปุ่นทุกคนจะมี返事กลับมาเสมอ บางทีเป็นการตอบสั้นๆเช่น โอเค อืม โห จริงหรอ การส่งสติ๊กเกอร์ หรืออะไรที่ทำให้เรารู้ว่าเค้าอ่านแล้วนะ และเราก็ทำแบบนี้เวลาคุยกับคนอื่นเหมือนกัน ต่างกับเพื่อนหรือคนที่ไม่ได้เรียนญี่ปุ่นบางคนจะไม่ตอบอะไรกลับมาเลย ซึ่งบางทีก็แอบทำให้เรารู้สึกว่าเค้ารู้เรื่องหรือยัง ทำไมไม่ตอบอะไรกลับมาเลย? หรือบางคนก็ไม่มีรีแอคชั่นต่อเรื่องที่เราเล่าให้ฟัง ทำให้เราไม่รู้ว่าเพื่อนรู้สึกยังไง ซึ่งนิสัยแบบนี้คิดว่าเป็นสิ่งที่ได้มาจากあいづちในภาษาญี่ปุ่นนั่นเอง